FAQ

1. Czym jest nabycie spadku i jak się je stwierdza?

Nabycie spadku można stwierdzić na dwa sposoby:

Notarialnie – poprzez akt poświadczenia dziedziczenia,
Sądowo – poprzez postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku (zgodnie z art. 1025 Kodeksu cywilnego).

2. Czy muszę przyjąć spadek?

Nie. Możesz:

przyjąć spadek wprost,
przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza (z ograniczoną odpowiedzialnością za długi – art. 1012-1015 KC), lub odrzucić spadek w terminie 6 miesięcy od chwili, gdy dowiesz się o tytule powołania do spadku (art. 1015 KC).

3. Czy odpowiadam za długi spadkowe?

Tak, ale:

a) bez ograniczenia – jeśli przyjmiesz spadek wprost,

b) do wysokości aktywów spadku – jeśli przyjmiesz z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1031 KC),

c) w ogóle nie odpowiadasz – jeśli odrzucisz spadek.

4. Jak przebiega postępowanie spadkowe przed sądem?

Wnosi się wniosek o stwierdzenie nabycia spadku do sądu rejonowego właściwego dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Postępowanie prowadzone jest zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego (art. 669–679 KPC).

5. Kto ma prawo do zachowku?

Prawo do zachowku przysługuje:

a) zstępnym (dzieciom, wnukom),

b) małżonkowi,

c) rodzicom – jeśli byliby powołani do dziedziczenia z ustawy.

Wysokość zachowku to:

a. 1/2 udziału spadkowego,

b. 2/3 – jeśli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy lub małoletni (art. 991 KC).

6. Jak oblicza się zachowek?

Zachowek oblicza się od tzw. substratu zachowku – sumy wartości spadku + darowizn doliczanych + zapisów windykacyjnych – pomniejszonej o długi spadkowe.

7. Czy można wydziedziczyć dziecko lub małżonka?

Tak, mogą być doliczane przy obliczaniu zachowku (art. 993 KC), o ile zostały dokonane na rzecz spadkobierców lub osób uprawnionych do zachowku.

Tak – ale tylko w przypadkach określonych w art. 1008 KC, np. gdy uprawniony:

a. postępuje rażąco sprzecznie z zasadami współżycia społecznego względem spadkodawcy,

b. dopuścił się względem niego ciężkiego przestępstwa,

c. uporczywie nie dopełnia obowiązków rodzinnych.

8. Co to jest dział spadku i jak go przeprowadzić?

Dział spadku to podział majątku pomiędzy spadkobierców. Może być:

a. umowny – jeśli wszyscy spadkobiercy są zgodni (art. 1037 KC),

b. sądowy – w razie braku zgody (art. 680–689 KPC).

9. Czy muszę mieć adwokata w sprawie spadkowej?

Nie, ale skorzystanie z pomocy profesjonalisty jest szczególnie zalecane, gdy sprawa jest skomplikowana (np. występuje wielu spadkobierców, są roszczenia o zachowek lub spór o ważność testamentu).

10. Jakie dokumenty będą potrzebne do rozpoczęcia sprawy spadkowej?

Najczęściej:

a. akt zgonu spadkodawcy,

b. odpisy aktów stanu cywilnego spadkobierców,

c. testament (jeśli istnieje),

d. dokumenty potwierdzające składniki majątku.

11. Czy testament trzeba zarejestrować, aby był ważny?

Nie. W polskim prawie nie ma obowiązku rejestracji testamentu. Dla pewności można go jednak zarejestrować w Notarialnym Rejestrze Testamentów (NORT). Wymaga to sporządzenia testamentu u notariusza.

12. Jakie są rodzaje testamentów?

a. Zwykłe: własnoręczny (holograficzny), notarialny, alograficzny (w urzędzie),

b. Szczególne: ustny, podróżny, wojskowy – dopuszczalne tylko w wyjątkowych okolicznościach (art. 952–955 KC).

13. Czy można podważyć testament?

Tak, ale tylko z ważnych powodów, np.:

a. brak zdolności testowania (art. 944 KC),

b. sporządzenie testamentu pod wpływem błędu lub groźby (art. 945 KC),

c. brak zachowania formy.

14. Czy darowizny za życia spadkodawcy wliczają się do spadku?

Tak, mogą być doliczane przy obliczaniu zachowku (art. 993 KC), o ile zostały dokonane na rzecz spadkobierców lub osób uprawnionych do zachowku.

15. Czy darowizna na rzecz jednego dziecka może być zaliczona na schedę spadkową?

Tak, o ile spadkodawca nie postanowił inaczej – zgodnie z art. 1039 KC. Taka darowizna może być traktowana jako zaliczona na poczet przyszłego udziału spadkowego.

16. Czy małżonek dziedziczy cały majątek po zmarłym?

Nie. Dziedziczy wspólnie z dziećmi (lub innymi krewnymi). Małżonek ma prawo do:

a. co najmniej 1/4 spadku (przy większej liczbie dzieci – art. 931 KC),

b. 1/2 spadku, gdy dziedziczy tylko z jednym dzieckiem.

17. Czy dzieci z poprzedniego małżeństwa mają prawo do spadku?

Tak. Wszystkie dzieci spadkodawcy (bez względu na pochodzenie) dziedziczą w częściach równych, zgodnie z art. 931 §1 KC.

18. Co się dzieje, jeśli spadkobierca nie żyje w chwili otwarcia spadku?

Jego udział przechodzi na jego zstępnych (dzieci, wnuki itd.) – zgodnie z zasadą dziedziczenia zstępnego (art. 932 §2 KC).

19. Czy można odrzucić spadek w imieniu dziecka?

Tak, ale tylko za zgodą sądu rodzinnego (art. 101 §3 KRO). Wniosek należy złożyć przed upływem 6 miesięcy od dnia, w którym przedstawiciel ustawowy dowiedział się o powołaniu dziecka do spadku.

20. Co zrobić, jeśli zmarły nie zostawił testamentu?

Wówczas dziedziczenie odbywa się według ustawy (art. 931 i nast. KC), czyli:

dzieci i małżonek,
rodzice, rodzeństwo,
dziadkowie itd.
Jeśli nie ma żadnych krewnych – spadek przypada Skarbowi Państwa.

21. Jakie są koszty postępowania spadkowego?

a. Opłata sądowa za wniosek o stwierdzenie nabycia spadku: 100 zł (art. 49 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych),

b. Opłata za akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza: około 150–300 zł + VAT + wypisy.

22. Czy można zrzec się dziedziczenia jeszcze za życia spadkodawcy?

Tak – na podstawie umowy o zrzeczenie się dziedziczenia zawartej w formie aktu notarialnego (art. 1048 KC).

23. Czy komornik może zająć spadek?

Tak – jeśli spadkobierca ma długi, jego udział w spadku może zostać zajęty i zlicytowany (art. 902 KC w zw. z przepisami egzekucyjnymi).

24. Czy trzeba płacić podatek od spadku?

Spadkobiercy muszą zgłosić nabycie spadku do urzędu skarbowego (formularz SD-Z2). Najbliższa rodzina (grupa I podatkowa) jest zwolniona z podatku, jeśli zgłoszą spadek w terminie 6 miesięcy.

25. Czym różni się zachowek od udziału spadkowego?

a. Udział spadkowy – część majątku, którą dziedziczysz jako spadkobierca,

b. Zachowek – roszczenie pieniężne przysługujące osobie pominiętej w testamencie, która zostałaby spadkobiercą ustawowym.

Skontaktuj się z nami

Masz pytania lub potrzebujesz naszych usług?

Adwokat Michał Drapała

FAQ

Skontaktuj się z nami